ΓΙΑΤΙ ΓΕΜΙΣΑΜΕ ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΣΗΡΙΑΛ - ΔΩΡΕΑΝ ΤΑ ΠΡΟΩΘΟΥΝ ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ- TA ΣΗΡΙΑΛ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟΘΩΜΑΝΙΚΟ ΟΡΑΜΑ

 

Η ήπια ισχύς της Τουρκίας

Η Πολιτική Συγκέντρωσης Ήπιας Ισχύος της Τουρκίας
Η λέξη Βαλκάνια προέρχεται από τη τουρκική λέξη «μπαλκάν » (balkan) που σημαίνει όρος. Αυτή η λεπτομέρεια μας βοηθά να καταλάβουμε πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος της συγκεκριμένης χώρας στην περιοχή των Βαλκανίων.

Αλλαγή στις στρατηγικές επιδιώξεις της Τουρκίας
Τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα με την ανάληψη της εξουσίας από το κόμμα της Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης, έχουν λάβει χώρα σημαντικές αλλαγές στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής της γειτονικής μας χώρας. Η κύρια στρατηγική της Τουρκίας , αφορά την ανάδειξή της ως ήπια δύναμη σε περιφερειακό ή και διεθνές επίπεδο. Αυτή η μεταστροφή στην εξωτερική πολιτική αποδίδεται , αφενός στη διαδικασία εξευρωπαϊσμού της Τουρκίας, στην επιδίωξη ισχυροποίησης της θέσης της εν όψει της ένταξής της στην Ε.Ε και γενικότερα στην αναβάθμισή της απέναντι στη Δύση.
Η πολιτική λοιπόν που ακολουθεί η Τουρκία φαίνεται να δίνει ιδιαίτερο βάρος στη συγκέντρωση ήπιας ισχύος .


Τι είναι η ήπια ισχύς
Η ισχύς γενικότερα αποτελεί σημαντικό στοιχείο της συμπεριφοράς των κρατών στο άναρχο διεθνές σύστημα. Η αρχιτεκτονική του διεθνούς συστήματος είναι αυτή που ωθεί τα κράτη να επιδιώκουν την απόκτηση ισχύος προκειμένου να επιβιώσουν, να ευημερήσουν, αλλά και να διασφαλίσουν τα εθνικά τους συμφέροντα σε ένα άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον.
Ο αμερικανός καθηγητής Joseph Nye εισήγαγε μία διάκριση στην έννοια της ισχύος. Χρησιμοποίησε τον όρο «ήπια ισχύς» (soft power) σε αντιδιαστολή προς τη «σκληρή ισχύ» (hard power) η οποία βασίζεται στη χρησιμοποίηση του πειθαναγκασμού με χρήση κυρίως της στρατιωτικής και της οικονομικής ισχύος. Ο Nye ορίζει ως ήπια ισχύ τη μορφή εξουσίας που πείθει τους άλλους να επιθυμούν αυτό που επιθυμείς , αντί να τους εξαναγκάζει. Πρόκειται κατά βάση για ένα έμμεσο τρόπο προβολής ισχύος.

Ήπια Ισχύς και τουρκικά σήριαλ
Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει εμφανής η θέληση της τουρκικής κυβέρνησης να συγκεντρώσει όση περισσότερη ήπια ισχύ γίνεται κυρίως μέσα από την ταχέως αναπτυσσόμενη τηλεοπτική βιομηχανία της Τουρκίας. Από το 2001, 65 τουρκικές τηλεοπτικές σειρές έχουν πωληθεί στο εξωτερικό , αποφέροντας περισσότερα από 50 εκατ. Δολάρια στην τουρκική τηλεοπτική βιομηχανία. Οι Τούρκοι πρωταγωνιστές είναι σήμερα πολύ γνωστά πρόσωπα στις περισσότερες χώρες που προβάλλονται οι εν λόγω σειρές, ενώ οι σκηνές από την Κωνσταντινούπολη έχουν τραβήξει δεκάδες χιλιάδες τουρίστες αποφέροντας σημαντικά κέρδη και στη βιομηχανία του τουρισμού.
Πέρα όμως από τις μεγάλες πωλήσεις και την εμπορική επιτυχία, εξίσου σημαντική είναι και η προβολή της Τουρκίας. Στα βαλκάνια και τη Μ. Ανατολή , περιοχές που παραδοσιακά βλέπουν με δυσπιστία την τουρκική επιρροή η δύναμη της τηλεόρασης συμβάλλει σημαντικά στην επανατοποθέτηση της χώρας. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση με τίτλο «Η αντίληψη για την Τουρκία στη Μ. Ανατολή 2010» του τουριστικού ιδρύματος οικονομικών και κοινωνικών μελετών , το 78% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι έχουν παρακολουθήσει κάποια τουρκική τηλεοπτική σειρά. Η έκθεση ακόμα αναφέρει ότι οι σειρές έχουν καταστεί ένα σημαντικό τμήμα της «ήπιας ισχύος» της Τουρκίας, δημιουργώντας μία μόνιμη δυναμική για την εικόνα της Τουρκίας στην περιοχή.

«Στρατηγικό Βάθος» Α. Νταβούτογλου
Η εξάπλωση της τουρκικής τηλεόρασης εντάσσεται ομαλά στη στρατηγική «ήπιας ισχύος» του Τούρκου υπουργού εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου, όπως περιγράφεται συνοπτικά στο βιβλίο του με τίτλο «Στρατηγικό Βάθος» που κυκλοφόρησε το 2001.Ο Νταβούτογλου προωθεί μια ενεργή και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική , σύμφωνα με την οποία η κοινή ιστορία και ο πολιτισμός της Τουρκίας με τα πρώην οθωμανικά εδάφη αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα και ένα «δόρυ» για την τουρκική στρατηγική «ήπιας ισχύος».

Δωρεάν προώθηση των τουρκικών σήριαλ στο εξωτερικό
Πρόσφατα, έγινε γνωστή η πρόθεση της γειτονικής χώρας να προωθεί πλέον δωρεάν στο εξωτερικό τα εν λόγω σήριαλ. Ο Τούρκος υφυπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Αμπντουραχμάν Αρισί ανακοίνωσε αυτή την πρόθεση της κυβέρνησης να προωθήσει δωρεάν τουρκικές σειρές σε χώρες του εξωτερικού , εντάσσοντας την ενέργεια αυτή στο γενικότερο πλαίσιο προώθησης της Τουρκίας στο εξωτερικό. Χαρακτηριστικά είπε : «με τις σειρές αυτές μπορούμε να μπούμε σε κάθε σπίτι και να διαδώσουμε την τουρκική κουλτούρα», ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην αύξηση των τουριστών που επισκέπτονται αξιοθέατα της χώρας αφού πρώτα παρακολούθησαν κάποια σειρά. Ακόμα, πρόσθεσε ότι : « Ο ‘’Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής’’ συγκαταλέγεται στις πιο δημοφιλείς σαπουνόπερες μεταξύ αυτών και η κυβέρνηση θα επιθυμούσε να φτάσει και στο Κιργιστάν».
Απαιτήσεις των Τούρκων για τα σήριαλ
Στην πραγματικότητα αυτά τα σήριαλ αποτελούν μία επένδυση χωρίς ιδιαίτερο ρίσκο για τους ιθύνοντες των ξένων καναλιών καθώς πρόκειται για σειρές που είναι καλοφτιαγμένες και προσφέρονται πολύ φθηνά , ενώ παράλληλα εξασφαλίζουν μεγάλο ποσοστό τηλεθεάσεως. Κυρίως όμως, είναι σειρές που τους παραδίδονται χωρίς ιδιαίτερους περιορισμούς. Η μόνη απαίτηση – απαράβατος όρος των Τούρκων είναι να μην μεταγλωττίζονται τα σήριαλ αυτά προκειμένου να ακούγεται η τουρκική γλώσσα.
Κάποιες φορές όμως οι υπεύθυνοι για τη διακίνηση αυτών των προγραμμάτων επιβάλλουν ακόμα κάποιους περιορισμούς. Ένα τρανταχτό παράδειγμα είναι η αναμετάδοση της τουρκικής σαπουνόπερας «Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής» στη χώρα μας. Όταν ο ιδιωτικός σταθμός ANT1 αγόρασε το σήριαλ , επιχείρησε πολλές φορές να πείσει τους Τούρκους παραγωγούς να αποφύγουν τον τίτλο «Μεγαλοπρεπής» και να ονομάσουν τη σειρά
«Σουλεϊμάν», προσπαθώντας να περιορίσουν τα πιθανά σχόλια τηλεκριτικών και τηλεθεατών. Η τουρκική πλευρά όμως ήταν ανένδοτη. Ή ο τίτλος θα περιέχει το «Μεγαλοπρεπής» ή δεν θα υπάρχει καθόλου το σήριαλ, αυτή ήτανε η απαίτηση από την οποία δεν υποχωρούσαν ούτε εκατοστό.

Σενάρια Νέο-οθωμανισμού
Ακούγεται συχνά πως η Τουρκία έχει επεκτατικές βλέψεις προς τα Βαλκάνια, τις οποίες προσπαθεί να εδραιώσει χρησιμοποιώντας πολιτισμικά , πολιτικά και οικονομικά μέσα. Αρκετοί ερευνητές μάλιστα κάνουν λόγω περί «νέο-οθωμανισμού» προσθέτοντας πως τα τουρκικά τηλεοπτικά σήριαλ δεν αποτελούν αυθόρμητο εκχύλισμα της τουρκικής κοινωνίας αλλά υλοποίηση σχεδίου στην υπηρεσία του τουρκικού νέο-οθωμανικού επεκτατισμού .Ο ρόλος των ΜΜΕ στην προώθηση αυτής της φιλοβαλκανικής προοπτικής είναι ιδιαίτερα σημαντικός και όλα τα στοιχεία δείχνουν πως η τουρκική κυβέρνηση έχει επενδύσει αρκετά σε αυτόν τον τομέα.

Δηλώσεις Νταβούτογλου στο συνέδριο Τούρκων διπλωματών
Στο ετήσιο συνέδριο Τούρκων διπλωματών που έγινε στα τέλη του 2011 στην Αδριανούπολη , ο Τούρκος υπουργός εξωτερικών Α. Νταβούτογλου στην εναρκτήρια ομιλία του τόνισε ότι οι πολιτικές που θα εφαρμόσει στο μέλλον η Τουρκία , μέχρι το 2023, στοχεύουν στην ενοποίηση του χώρου των Βαλκανίων , του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας ,που όπως είπε, θα γίνει με ειρηνικό τρόπο και θα σημαίνει την επιστροφή της Τουρκίας στα Βαλκάνια μετά από έναν αιώνα (…) με βασικά εργαλεία για την επίτευξη του στόχου την οικονομία, την ιστορία και τον πολιτισμό.

Σχέσεις Τουρκίας με Βαλκάνια
Μέσα από την εξαγωγή των τουρκικών σήριαλ η Τουρκία επιχειρεί να απαλύνει τις μνήμες και να αλλάξει η αρνητική εικόνα που έχουν οι βαλκανικοί λαοί για την οθωμανική αυτοκρατορία. Κυρίαρχο ρόλο στη θεματολογία αυτών των σειρών είναι η προβολή ενός συγκεκριμένου συστήματος αξιών που χαρακτηρίζεται από την πρωτοκαθεδρία της οικογένειας και τον κυρίαρχο ρόλο της πατριαρχικής φιγούρας. Αυτό το σύστημα αξιών χαρακτηρίζεται ως κοινό μεταξύ των βαλκανικών χωρών και μάλιστα εκ μέρους της τουρκικής πλευράς προωθείται η έμφαση σε αυτό το κοινό σύστημα αξιών. Πρόσφατα, η αγγλική έκδοση της εφημερίδας Χουριέτ αναφέρει σε άρθρο της με θέμα την προβολή των τουρκικών σήριαλ στην Ελλάδα: « Οι Έλληνες λένε ότι δεν βλέπουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στους ίδιους και στους Τούρκους. Επίσης λένε ότι οι τουρκικές σειρές τους θυμίζουν τη δική τους οικογενειακή ζωή και κοινωνία».

Τα τουρκικά σήριαλ «εθνική υπόθεση»
Είναι πλέον φανερό πως η προώθηση του τουρκικού πολιτισμού μέσω των τηλεοπτικών σήριαλ είναι εθνική υπόθεση για τους Τούρκους. Ο Ορχάν Τεκελίογλου, καθηγητής επικοινωνίας από το πανεπιστήμιο Bahcesehir της Κωνσταντινούποληςε, σε συνέντευξή του στους SΕTimes ερμηνεύει τα νέα για τη διεθνή διάδοση των τηλεοπτικών σειρών στον τουρκικό τύπο με διαφορετικό τρόπο, αναφέροντας : « Οι πωλήσεις από τις τηλεοπτικές
σειρές γίνονται δεκτές με ‘επευφημίες νίκης’ λες και προέρχονται από κάποια ‘στρατιωτική εκστρατεία’ – θα πρέπει να είναι αυτό που αποκαλούν νέο- οθωμανισμό»

Ο ρόλος της Ε.Ε
Αντιδράσεις όμως δεν προκαλούν τα τουρκικά σήριαλ μόνο λόγω της θεματολογίας τους αλλά και εξαιτίας της χρηματοδότησής τους. Η Βρετανίδα βουλευτής του βρετανικού συντηρητικού κόμματος Pauline Latham κατήγγειλε ότι με χρήματα της Ε.Ε γυρίζονται κάποιες πολύ γνωστές τουρκικές τηλεοπτικές σειρές. Το θέμα μάλιστα πήρε μεγάλη έκταση αναγκάζοντας την ίδια την υπουργό Ανάπτυξης της Βρετανίας να διατάξει έρευνα για το πώς διοχετεύεται η οικονομική βοήθεια της Ε.Ε προς την Τουρκία για την παραγωγή τουρκικών τηλεοπτικών σειρών. Στην καταγγελία της, η βρετανίδα βουλευτής αναφέρει ότι η Τουρκία είναι η χώρα που λαμβάνει την μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια από την Ε.Ε και με καταχρηστικό τρόπο χρησιμοποιεί αυτήν την οικονομική βοήθεια για την ανάπτυξη της «σηριαλικής» της βιομηχανίας με προφανή σκοπό την προπαγάνδα των τουρκικών (νέο-οθωμανικών) θέσεων στην Ευρώπη. Ο ίδιος ο υπουργός ευρωπαϊκών υποθέσεων της Τουρκίας , Egemen Bagis , έχει ομολογήσει σύμφωνα με τους Βρετανούς , ότι μεγάλα ποσά από την Ευρωπαϊκή βοήθεια δίνονται για την παραγωγή τηλεοπτικών σειρών , που στη συνέχεια εξαγόμενες αποφέρουνε τεράστια κέρδη στα τουρκικά κανάλια.

Συμπεράσματα
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω συμπεραίνουμε αρχικά, ότι τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα με την ανάληψη της εξουσίας από το κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης έχουν παρατηρηθεί σημαντικές αλλαγές στη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας. Πιο συγκεκριμένα, η κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην επιρροή των βαλκανικών χωρών χρησιμοποιώντας ως κύριο εργαλείο τον πολιτισμό ενώ δεν παραλείπει να εκμεταλλευτεί την ιστορία της περιοχής των Βαλκανίων προς όφελος της Τουρκίας προβάλλοντας ένα «κοινό βαλκανικό σύστημα αξιών». Η γειτονική χώρα έχει αναπτύξει μία ισχυρή τηλεοπτική βιομηχανία προσπαθώντας να επηρεάσει τόσο τις χώρες των Βαλκανίων όσο και της Μ. Ανατολής. Στόχος αυτής της πολιτικής είναι αφενός να αλλάξει η αρνητική εικόνα που άφησαν οι Τούρκοι λόγω της υποδούλωσης των Βαλκανικών λαών κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και αφετέρου να προωθηθεί ο τουρκικός πολιτισμός και η τουρκική γλώσσα. Βασικός στόχος της Τουρκίας είναι μέχρι το 2023 η ενοποίηση του χώρου των Βαλκανίων , του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας και η ανάδειξή της σε περιφερειακή υπερδύναμη.

ΛΑΡΟΣΕΛ Δήμητρα-Λωράνς
Φοιτήτρια του τμήματος Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πειραιά
http://www.irtea.gr/?p=374 

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

ΠΩΣ ΘΑ ΓΙΝΕΙ Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ - ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΚΑΘΟΡΙΣΟΥΝ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΡΙΑ Η ΕΛΛΑΔΑ-Η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα θυμίζει απόλυτα την πτώση του Βυζαντίου και την σταδιακή έλευση των Τούρκων