Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η μάχη για την Ουκρανία



01.12.2013464313719_10

Του Μιχάλη Τρίκκα
Αν όλα εξελίσσονταν σύμφωνα με το σενάριο, η σύνοδος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Βίλνιους της Λιθουανίας θα έκλεινε με μια νότα αισιοδοξίας που τόσο έχουν ανάγκη το τελευταίο διάστημα Βρυξέλλες και Βερολίνο: παρά τις σημαντικές δυσκολίες, το ευρωπαϊκό εγχείρημα παραμένει ακμαίο και προσελκύει διαρκώς νέους πιστούς, με την "επέκταση προς ανατολάς" να φτάνει πλέον τα ρωσικά σύνορα.

Το μήνυμα θα έστελνε με τον καλύτερο τρόπο η υπογραφή της συμφωνίας σύνδεσης της Ουκρανίας με την Ε.Ε., μια συμφωνία που προετοιμαζόταν εδώ και επτά χρόνια και επρόκειτο να αποτελέσει τον θεμέλιο λίθο για τη μελλοντική ενταξιακή πορεία της χώρας. Όμως συμφωνία τελικά δεν υπήρξε. Επειδή η, πάντοτε απρόβλεπτη σε αυτές τις περιπτώσεις, ουκρανική κυβέρνηση αναθεώρησε, την τελευταία στιγμή, την απόφαση της να την αποδεχτεί.
Η επίσημη εκδοχή ήταν ότι το Κίεβο λύγισε κάτω από τις αβάσταχτες ρωσικές πιέσεις. Την απογοήτευσή τους για αυτό εξέφρασαν τόσο η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, που έκρινε σκόπιμο να υπενθυμίσει ότι "ο Ψυχρός Πόλεμος έχει τελειώσει", όσο και ο υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας και βασικός αρχιτέκτονας της συμφωνίας Καρλ Μπιλντ, που κατήγγειλε ότι "η πολιτική της ωμής πίεσης προφανώς αποδίδει".
Η απογοήτευση ήταν τόσο έντονη επειδή η στροφή της ουκρανικής κυβέρνησης κλονίζει ολόκληρο το σχέδιο "Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης", βάσει του οποίου η Ε.Ε. και ιδίως η Γερμανία αποσκοπούσαν να επεκτείνουν την επιρροή τους μέχρι την αυλή της Ρωσίας. Εκτός από την Ουκρανία, που φυσικά αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο τμήμα της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, η ειδική σχέση θα αφορούσε μελλοντικά τη Γεωργία, το Αζερμπαϊτζάν, την Αρμενία, τη Μολδαβία και τη Λευκορωσία. Την αντίρροπη δύναμη αποτελεί το ρωσικό σχέδιο για την επέκταση της τελωνειακής ένωσης με αυτές τις χώρες, τις οποίες το Κρεμλίνο φιλοδοξεί να μετατρέψει κάποτε σε μια Ευρασιατική Ένωση.
Οι ρωσικές πιέσεις προς την Ουκρανία ήταν επομένως αναμενόμενες. Μόλις τον περασμένο Αύγουστο το Κρεμλίνο επέβαλε εμπορικό εμπάργκο στη χώρα, σε μια κίνηση που, όπως επισημαίνει το Economist, "απλώς ενδυνάμωσε το φιλευρωπαϊκό μέτωπο μαζί με τους ολιγάρχες που είχαν το περισσότερα να χάσουν από τις κυρώσεις". Όλοι αυτοί πίεσαν τελικά τον πρόεδρο της χώρας, Βίκτορ Γιανουκόβιτς, να υπογράψει τη συμφωνία σύνδεσης. Γιατί όμως εκείνος έκανε πίσω; Ήταν μόνο οι ρωσικές πιέσεις ή μήπως και το γεγονός ότι το Βερολίνο έχει συνηθίσει το τελευταίο διάστημα να χρησιμοποιεί πολύ "μαστίγιο" και λίγο "καρότο" σε κάθε διαπραγμάτευση;
Μια πτυχή της υπόθεσης που περνά απαρατήρητη από τα περισσότερα δημοσιεύματα του δυτικού Τύπου είναι οι "μνημονιακοί" όροι που συνόδευαν τη συμφωνία σύνδεσης. Η Ουκρανία έχει συνάψει δάνειο ύψους 15 δισεκατομμυρίων με το ΔΝΤ έχοντας λάβει μέχρι σήμερα μόλις το 20%. Το γνώριμο εκβιαστικό παιχνίδι των δόσεων παίζεται και εδώ, με κάθε μία από αυτές να συνδέεται με ένα διαφορετικό πακέτο "διαρθρωτικών αλλαγών". Ανάμεσα στα μέτρα -λιτότητας, τι άλλο;- που προτείνονται και στηρίζονται σήμερα από την ευρωπαϊκή ηγεσία είναι η αύξηση της φορολόγησης στα καύσιμα και το "πάγωμα" του κατώτατου μισθού.
Από την άλλη πλευρά ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν φέρεται, σύμφωνα με ορισμένα δημοσιεύματα, να προσφέρει στην Ουκρανία χαμηλότοκα δάνεια και μειωμένες τιμές στο φυσικό αέριο της Gazprom. Δεν ήταν επομένως τόσο οι ρωσικές πιέσεις όσο το ασφυκτικό πλαίσιο διαπραγμάτευσης και ο φόβος μιας κοινωνικής έκρηξης που θα έθετε σε κίνδυνο την επανεκλογή του Γιανουκόβιτς εκείνο που συνέβαλε περισσότερο στην κατάρρευση των διαπραγματεύσεων.
Η κυβερνητική υπαναχώρηση προκάλεσε τις οργισμένες αντιδράσεις της ουκρανικής αντιπολίτευσης, που επιχείρησε να επαναλάβει τις μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις του 2004, αργότερα γνωστές ως "Πορτοκαλί Επανάσταση". Έχουν γραφτεί πολλά για την προσπάθεια διείσδυσης της Ουάσιγκτον στη ρωσική "ζώνη επιρροής" μέσω των "χρωματιστών" επαναστάσεων της περασμένης δεκαετίας. Εκείνο που αξίζει σήμερα να επισημανθεί είναι ο βαθμός διείσδυσης του Βερολίνου, και ειδικότερα της γερμανικής Δεξιάς, στην ουκρανική αντιπολίτευση.
Το Κόμμα της Πατρίδας της φυλακισμένης σήμερα πρώην πρωθυπουργού Γιούλια Τιμοσένκο έχει σημαντικούς δεσμούς με το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα της Άνγκελα Μέρκελ και το ινστιτούτο "Κόνραντ Αντενάουερ". Χάρη στην υποστήριξη της γερμανικής Δεξιάς το κόμμα έχει γίνει δεκτό εδώ και μια πενταετία με το καθεστώς παρατηρητή στην ευρωομάδα του Λαϊκού Κόμματος. Οι ίδιες σχέσεις εξάρτησης ισχύουν και για τη "Συμμαχία Δημοκρατικής Μεταρρύθμισης" του Βιτάλι Κλιτσένκο, ο οποίος έχει μάλιστα βραβευτεί από τη Γερμανία για την προσφορά του στις διμερείς σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Η διελκυστίνδα Μόσχας και Βερολίνου με αντικείμενο την Ουκρανία έχει σημαντικά οικονομικά και γεωπολιτικά διακυβεύματα. Πέρα από την προφανή σημασία της ως αγοράς προϊόντων, η χώρα αυτή των 45 εκατομμυρίων ψυχών αποτελεί βασικό ενεργειακό κόμβο και σταυροδρόμι εξαιρετικής στρατηγικής σημασίας. Μετά την ένταξη στην Ε.Ε. των χωρών της Βαλτικής, της Πολωνίας, της Τσεχίας, της Σλοβακίας, της Ουγγαρίας, της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, η Ουκρανία αποτελεί την τελευταία χώρα του πρώην ανατολικού μπλοκ όπου η Ρωσία εξακολουθεί να ασκεί σημαντική επιρροή.
Δεν υπάρχουν επομένως αμφιβολίες ότι η προσάρτησή της στο δυτικό μπλοκ -παρ' όλες τις διαβεβαιώσεις της Μέρκελ για το τέλος του Ψυχρού Πολέμου- θα αποδυνάμωνε σημαντικά τη Ρωσία. Πέρα από τη συμβολική σημασία που θα είχε για το διεθνές κύρος της, η συμφωνία θα προκαλούσε και σημαντικές οικονομικές απώλειες: η Ουκρανία αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της και τον βασικότερο δίαυλο μεταφοράς του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
Η Ρωσία έχει προσπαθήσει τα τελευταία χρόνια να υποβαθμίσει τον ρόλο αυτόν μέσα από την κατασκευή των αγωγών South Stream και North Stream, ωστόσο παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο το αν η απώλεια ενός τόσο ζωτικού εταίρου θα μπορούσε να αντισταθμιστεί. Γι' αυτό και η διελκυστίνδα του Κρεμλίνου με τη Δύση αναμένεται να συνεχιστεί και ενδεχομένως να γίνει ακόμα σκληρότερη στο μέλλον.
Ενθαρρυμένη άλλωστε από την πρόσφατη επιτυχία της στην υπόθεση της Συρίας, η Μόσχα δείχνει αποφασισμένη να μην αποφύγει στο εξής καμία αντιπαράθεση που να αφορά τη δυτική διείσδυση στην παραδοσιακή ζώνη επιρροής της, κάτι που έγινε σαφές αυτή την εβδομάδα και με τη δήλωση του Ρώσου πρέσβη στο Βελιγράδι ότι η ένταξη της Σερβίας στο ΝΑΤΟ αποτελεί "κόκκινη γραμμή" για τη χώρα του.
http://www.avgi.gr/article/1408657/i-maxi-gia-tin-oukrania 

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

ΠΩΣ ΘΑ ΓΙΝΕΙ Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ - ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΚΑΘΟΡΙΣΟΥΝ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΡΙΑ Η ΕΛΛΑΔΑ-Η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα θυμίζει απόλυτα την πτώση του Βυζαντίου και την σταδιακή έλευση των Τούρκων